Quốc gia khởi nghiệp
Câu chuyện về nền
kinh tế thần kỳ của Israel
Tiếp theo phần I
Bài học 3: Đội nhóm
chiến thắng – Tạo ra chiến thắng lớn cho
cả đội, sẽ có phần cho đội viên
‘Một người là con số
quá nhỏ để thành công’. Người Israel xây dựng mối quan hệ đội nhóm vững chắc.
Ngay từ trong quân đội, họ đã được rèn luyện cách sống ít thứ bậc, ‘không
phân chia giọng nói tiếng cười, cùng bắt tay nhau ta kết đoàn thân ái, trao cho
nhau những gì thiết tha’. Họ đã có nhiều cơ hội để làm việc chung với nhau.
Trong quân đội, bạn phải hợp tác và tin tưởng vào đồng đội của mình để khỏi bị
chết. Sự sai lầm, thông tin thiếu chính xác, không tin cậy sẽ dẫn đến tổn thất
về sinh mạng và đánh mất chiến thắng. Do đó, chính trong môi trường sinh tử cận
kề, họ không khác gì những người anh em. Họ đã có thời gian để chia sẻ, tâm sự,
tin tưởng và giao phó sinh mạng mình cho người bạn. Nhiều khi mối quan hệ như vậy
còn sâu sắc hơn cả mối quan hệ máu mủ.
Doanh nghiệp phải giữ uy tín bằng bất cứ giá nào. Mặc dù đã
được tập đoàn Intel đầu tư nhà máy sản xuất chíp hiện đại tại Israel, họ phải đối
mặt với cuộc chiến tranh có thể xảy ra và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của
nhà máy. Khi đó giám đốc Intel - Israel vẫn cam kết rằng, nếu chiến tranh xảy
ra, chúng tôi vẫn sản xuất và tăng công suất lên gấp đôi. Chiến tranh tàn khốc
xảy ra thật, bom phi thẳng vào nhà máy. Tuy nhiên những công nhân, kỹ sư của họ
vẫn làm việc và thực hiện cam kết đến cùng. Đó chính là phong cách và giá trị của
doanh nhân Do Thái. Họ hiểu rằng, nếu họ bỏ cuộc, nếu Intel không còn đầu tư nữa
thì không chỉ họ mất cơ hội, người lao động mất việc làm, quốc gia họ mất tiền,
các đồng nghiệp khác cũng bị tổn hại. Chính vì có tâm thế lớn, họ biết sự thất
bại của họ sẽ ảnh hưởng đến cơ hội của nhiều người khác. Đó là lý do để họ làm
tất cả, với nỗ lực cao nhất, cam kết lớn nhất cho dù trước mắt họ là bom rơi.
Người Israel cho dù đến đâu, họ đều có mạng lưới quan hệ.
Chính mạng lưới quan hệ rộng giúp họ nắm bắt được nhiều thông tin, cơ hội hơn.
Những người bạn trong quân ngũ sẽ trở thành những nhà cố vấn khi xây dựng doanh
nghiệp. Họ tạo dựng và duy trì mối quan hệ lâu dài với nhau.
Nhà nước và doanh nghiệp cùng là một đội. Khi doanh nghiệp của
Israel đã có công nghệ nhưng họ thiếu vốn, kinh nghiêm kinh doanh quốc tế. Bài
toán của họ là cần phải thu hút được tài chính quốc tế, kinh nghiệm kinh doanh
quốc tế. Nhà nước Do thái đã có những chính sách hiệu quả để thu hút các quỹ đầu
tư mạo hiểm. Họ tạo ra môi trường để các doanh nhân & doanh nghiệp Do thái
sớm bơi vào biển lớn, với các dòng tiền lớn và dòng chảy công nghệ. Họ không tư duy cục bộ mà tư duy toàn cục.
Doanh nghiệp thắng thì nhà nước thắng, doanh nghiệp thua thì nhà nước cũng thua
theo, do đó, các chính trị gia của Israel , những người lãnh đạo về doanh nghiệp,
tài chính, công nghệ, quốc phòng đều có ý thức giúp đội mình thành công. Họ tạo
ra các chính sách công nghiệp hiểu quả để thúc đấy sản xuất, thu hút nguồn lực
về cho quốc gia và doanh nghiệp của họ.
Bài học 4: Nghịch cảnh
là cơ hội – Khó khăn là động lực để làm
tốt hơn nữa
Cuộc sống gồm cả hai mặt, sáng - tối, ngày - đêm, bình yên – hỗn loạn. Trong mọi nghịch cảnh đều có
cơ hội đi kèm. Người Israrel thể hiện tinh thần đó một cách rõ nét nhất. Họ vận
dụng sức sáng tạo để chuyển hóa những khó khăn, sự phản bội, sự thiếu thốn trở
thành cơ hội và động lực để tiến lên.
Đối với người Israel, an toàn về lương thực , thực phẩm
trong bối cảnh bị cấm vận và thiếu thốn tài nguyên là chuyện không tưởng. Nhưng
họ tìm ra các công nghệ để tưới nước nhỏ giọt nhằm vẫn đạt được mục đích làm
cây có nước nhưng với ít lượng nước nhất có thể. Họ tìm ra các tái chế các nguồn
nước để sử dụng lại. Họ tìm ra giải pháp để nuôi cá trên sa mạc mà nhiều người
khi mới chỉ nghe đến đã không thể nào chấp nhận được. Đối với họ khó khăn giúp
họ có động lực
sáng tạo tốt hơn.
Khi luôn phải đứng trong vòng vây của kẻ thù, quân đội của
Israel phải đối mặt với các thiếu thốn về vũ khí nhằm chống lại các kình địch
xung quanh. Khi đó nước Pháp đã hứa sẽ giúp họ vũ khí để phục vụ chiến tranh.
Tuy nhiên vào lúc cuối, thì thủ tướng Pháp, De Gaulle đã quay ngoắt 180 độ với
thông điệp là “nước Pháp không có bạn, chỉ có lợi ích”. Khi đó Israel không còn
cách nào khác phải TỰ xây dựng nền công
nghệ quốc phòng. Họ đã từng bước xây dựng được nhà máy sản xuất máy bay, họ đã
làm được nhà máy nguyên tử,…
Mặc dù bị bao vây vì mặt vậy lý những doanh nhân Do thái
luôn biết tìm kiếm các cơ hội ngoài biên giới và tìm đến những nơi đang cần giải
pháp của họ. Họ đã có rất nhiều doanh nghiệp khởi sự (start up) được mua lại bởi
các công ty lớn của Mỹ. Hiện nay trong
thị trường mua bán các doanh nghiệp start up, Israel là lựa chọn hàng đầu để
các quỹ đầu tư mạo hiểm của Mỹ đến để săn lùng.
Iscar là công ty Israel được Warren Buffet mua lại, có nhà
chính và các cơ sở nghiên cứu phát triển bị hai lần đe dọa tấn công bằng tên lửa
năm 1991, khi cả nước lọt vào tầm ngắm của Saddam Hussein trong cuộc chiến vùng
Vịnh và trong cuộc chiến Lebanon năm 2006. Khi được hỏi về tại sao đầu tư vào
công ty rủi ro như vậy thì quan điểm trong mắt của Buffet là :’ tài năng của
nhân viên, ban quan trị, nền tảng quốc tế của các khách hàng trung thành và
thương hiệu mới tạo ra giá trị của Iscar, cho dù nhà máy trung bóm thì vẫn
không đại diện cho rủi ro’.
Khi cuộc chiến thực sự diễn ra, tên lửa rơi vào nhà máy thì
câu trả lời của ban lãnh đạo công ty như sau : “chúng tôi sẽ tiếp tục với nửa số nhân viên còn lại, nhưng chúng tôi đảm
bảo mọi khách hàng sẽ được giao hàng đúng hẹn hoặc thậm chí sớm hơn” . Mặc
dù trong suốt cuộc chiến, nhiều công nhân đã phải tạm thời di chuyên gia đình
xuống phía nam của đất nước, các khách hàng vẫn không hay biết. “chúng tôi có mất
thời gian để điều chỉnh, nhưng chúng tôi không bỏ lỡ chuyến hàng nào”, “với
khách hàng của chúng tôi trên thế giới, thì không có cuộc chiến nào cả”.
Chúng ta thường nói, ‘trong hoạn nạn mới biết bạn thân’, ‘lửa
thử vàng, gian nan thử bạn’. Với người Do Thái, nghịch cảnh làm phẩm chất của họ
đẹp hơn, sáng tỏ hơn. Họ không lấy nghịch cảnh để bao biện, đổ lỗi. Họ lựa chọn
nghịch cảnh trở thành cơ hội giúp họ sáng tạo hơn, cam kết hơn và mạnh mẽ hơn.
Tóm lại, câu chuyện thần kỳ về nền kinh tế Israel được viết
nên bởi những con người, những doanh nhân với khát vọng và trách nhiệm. Họ luôn
tạo ra các giá trị lớn để phục vụ tốt hơn cho dù khi làm điều đó họ phải đối mặt
với vô vàn thách thức. Nhưng không bao giờ đó là nguyên nhân chặn đứng họ, ngược
lại, đấy chính là động cơ cho họ tạo ra đột phá. Phép màu, sự thần kỳ không phải
điều gì đặc biệt ngoài việc đối mặt với nghịch cảnh khủng khiếp với tâm hồn
bình an.
Nguyễn Phú Trung
Đọc thêm: Làm thế nào để xây dựng doanh nghiệp sáng tạo?
